Skip to main content

Malls: ο θάνατος του (μεγαλο)εμποράκου

του Άρη Χατζηστεφάνου

Γιγαντιαία malls, που συνόδευσαν για μισό αιώνα τον αμερικανικό καταναλωτισμό, οδηγούνται σε αργό και επώδυνο θάνατο, όπως και η μεσαία τάξη των ΗΠΑ. Μαζί τους εξαφανίζονται όμως και αρκετές από τις αυταπάτες και τους αστικούς μύθους που τα περιέβαλλαν.

Σε μία από τις θρυλικές σκηνές της ταινίας «The Blues Brothers» (ατυχώς μεταφρασμένη στα ελληνικά σαν «Οι ατσίδες με τα μπλε») διεξάγεται μια καταδίωξη με αυτοκίνητα μέσα σε ένα mall. Γυρισμένη το 1980 η ταινία αποτυπώνει το αποκορύφωμα της δόξας του βορειοαμερικανικού εμπορικού κέντρου, μέσα στο οποίο μπορούσαν να συμβούν τα πάντα.

Το Dixie Square Mall, βέβαια, όπου έγιναν τα γυρίσματα της ταινίας, κατεδαφίστηκε το 2012 αφού παρέμεινε εγκαταλελειμμένο για τρεις δεκαετίες, στη διάρκεια των οποίων είχε μετατραπεί σε μια τσιμεντένια ζούγκλα που σημειώνονταν βιασμοί και δολοφονίες ενώ έβρισκαν καταφύγιο άστεγοι και τοξικοεξαρτημένοι.

Σήμερα δεκάδες malls χάσκουν εγκαταλελειμμένα σαν νεκροταφεία ενός μικροαστικού καταναλωτισμού σε προχωρημένη φάση αποσύνθεσης. Σε πολλές περιπτώσεις οι ιδιοκτήτες των malls νοικιάζουν τα καταστήματα σε εξευτελιστικές τιμές σε μικρά λογιστικά γραφεία και ιατρεία, αν και πολύ συχνότερα οι εγκαταστάσεις μετατρέπονται σε μεγάλες αποθήκες.

Σε μια περίπτωση, μάλιστα, στη Φλόριντα ένα mall μετατράπηκε σε γιγαντιαία εκκλησία, καθώς κρίθηκε ότι έτσι θα συγκέντρωνε περισσότερους «πελάτες» -έστω και μόνο τις Κυριακές.

Με εξαίρεση τα υπερπολυτελή malls, που απευθύνονται σε ένα ελάχιστο τμήμα του πληθυσμού, τα κλασικά εμπορικά κέντρα που ξεφύτρωναν σαν μανιτάρια στα προάστια των μεγάλων αστικών κέντρων, εξαφανίζονται μαζί με τη μεσαία τάξη των ΗΠΑ, με τον φρικιαστικό επιθανάτιο ρόγχο της. Από το 2006 δεν έχει κατασκευαστεί ούτε ένα νέο εμπορικό κέντρο σε ολόκληρη την αμερικανική επικράτεια.

Ο θάνατος των malls σηματοδοτεί το οριστικό τέλος μια σημαντικής φάσης του μεταπολεμικού καπιταλισμού στις ΗΠΑ, ο οποίος χαρακτηρίστηκε από τη μαζική χρήση του Ι.Χ. αυτοκινήτου, αλλά και την ανάπτυξη μιας τεράστιας φούσκας στο real estate. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα εμπορικά κέντρα δεν έφυγαν από το κέντρο της πόλης μόνο για να ακολουθήσουν τους baby boomers, που μετακινούνταν στα προάστια, αλλά γιατί οι κατασκευαστικές εταιρείες αναζητούσαν φτηνές εκτάσεις γης όπου θα μπορούσαν να κερδοσκοπήσουν εκμεταλλευόμενες και το ειδικό φορολογικό καθεστώς που απολάμβαναν.

Σε αρκετές περιπτώσεις το αν οι πελάτες θα μπορούσαν να φτάσουν στο mall ήταν δευτερεύουσας σημασίας για τους κατασκευαστές που εξασφάλιζαν κέρδη δεκάδων εκατομμυρίων από την κατασκευή και μεταπώληση.

Παρ’ όλα αυτά τα malls κατάφεραν να γίνουν συστατικό κομμάτι του αμερικανικού τρόπου ζωής. Στις απλουστευτικές αναλύσεις τους δεκάδες Αμερικανοί δημοσιογράφοι και δημοσιολόγοι έφτασαν να υποστηρίξουν ότι τα malls αποτελούν συνέχεια της αρχαίας αθηναϊκής αγοράς –επιχειρώντας έτσι να συνδέσουν τον καπιταλισμό με τη Δημοκρατία.

Κανένας τους, βέβαια, δεν φαίνεται να είχε διαβάσει τον Αριστοτέλη που έλεγε ότι «η Αγορά (των πολιτικών και θρησκευτικών δραστηριοτήτων) πρέπει να είναι καθαρή και ελεύθερη από κάθε είδους εμπορεύματα. […] Η αγορά των εμπορευμάτων πρέπει να είναι διαφορετική και χωριστή από αυτήν και να έχει τον κατάλληλο χώρο». Την πρώτη αγορά, συνέχιζε ο Ελληνας φιλόσοφος, «την προορίζουμε για τον ελεύθερο χρόνο και τη δεύτερη για τις ανάγκες της ζωής».

Στην πραγματικότητα τα αμερικανικά malls αποτελούν συνέχεια των «εμπορικών κέντρων» που γεννήθηκαν πριν από αιώνες στην Ασία και τη Βόρεια Αφρική. Στην αγορά του Ισφαχάν στην Περσία, το Καπαλί Τσαρσί (Κλειστή Αγορά) της Κωνσταντινούπολης και τα εκατοντάδες σουκ του αραβικού κόσμου οι έμποροι του αραβικού και ισλαμικού κόσμου δημιούργησαν, για πρώτη φορά, χώρους ανταλλαγής εμπορευμάτων στους οποίους προσέφεραν στοιχειωδώς ελεγχόμενες συνθήκες φωτισμού και θερμοκρασίας, επιτρέποντας στους εμπόρους να συναντούν τους πελάτες τους ανεξαρτήτως ώρας και καιρικών συνθηκών.

Στα malls της Δύσης και κυρίως στις ΗΠΑ οι «ιδανικές συνθήκες» δημιούργησαν νέα είδη καταναλωτικής «πανίδας», όπως τα mall rats (ποντίκια των malls), δηλαδή ομάδες εφήβων που περνούν εκεί το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας τους. Αργότερα εμφανίστηκαν και οι mall walkers, δηλαδή άνθρωποι που γυμνάζονται περπατώντας ή τρέχοντας στους διαδρόμους και τις σκάλες των πολυκαταστημάτων.

Σήμερα αρκετοί αναλυτές επιχειρούν να αποδώσουν την παρακμή των malls στην ανάπτυξη των αγορών μέσω ίντερνετ, οι οποίες έφτασαν ήδη να καλύπτουν το 9% του λιανικού εμπορίου στις ΗΠΑ. Για άλλη μια φορά η αλλαγή αποδίδεται σχεδόν αποκλειστικά στην τεχνολογία –με τον ίδιο περίπου τρόπο που η γέννηση των malls αποδόθηκε στην ευρεία χρήση του Ι.Χ. αυτοκινήτου.

Η τεχνολογία παίζει σίγουρα τον ρόλο της. Δεν ήταν όμως αυτή που δημιούργησε την εκρηκτική μεταπολεμική ανάπτυξη (στις στάχτες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου). Και σίγουρα δεν μπορούμε να τη χρησιμοποιήσουμε για να κρύψουμε πίσω της το αδιέξοδο στο οποίο οδηγείται το κυρίαρχο οικονομικό σύστημα.

Τα malls στις ΗΠΑ πεθαίνουν γιατί κάποιος «σκότωσε» τους πελάτες τους, τη μεσαία τάξη.

Πηγή:

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Capitalism & Genocide - Yanis Varoufakis Speech at the Gaza Tribunal, 23rd October 2025, Istanbul

Yanis Varoufakis   On 23rd October, Yanis Varoufakis testified in front of the Jury of Conscience in the context of the Gaza Tribunal. His speech focused on the economic forces underpinning the genocide of the Palestinian people. In particular, he spoke on the manner in which capitalist dynamics have historically fuelled the white settler colonial project and, more recently, how the accumulation of a new form of capital - which he calls cloud capital - has accelerated, deepened and amplified the economic forces powering and propelling the machinery of genocide. 
Post a Comment
Read more

Munich Shock: Rubio’s Vision of a New Western Century & World Order

GVS Deep Dive   At the 2026 Munich Security Conference, U.S. Secretary of State Marco Rubio delivered one of the most consequential foreign policy speeches of the year. Framed as a call for Western renewal, his address went far beyond NATO reassurance — outlining a vision of sovereignty, industrial consolidation, and civilizational confidence that may signal the end of the post-Cold War global order.   Is this the beginning of a Second Cold War?   Is the West reorganizing around bloc competition?   Or are we witnessing the construction of a new world order? 
Post a Comment
Read more

What Iran, Russia & China just did is HUGE, War BACKFIRES on Trump

Danny Haiphong   Iran's shocking response to Trump's imminent attack is sending fear down the spines of the US military as war leaves them defenseless from Iranian missile fire says Mohammad Marandi. This video breaks down why this war is already backfiring on Trump. 
Post a Comment
Read more

Saudi Arabia & Qatar caught Mossad agents planning false flag operations inside their soil to blame Iran

Tucker Carlson says Saudi Arabia & Qatar caught & arrested Israeli Mossad agents planning bombings in those countries. pic.twitter.com/6PUxWeUymu — Jackson Hinkle 🇺🇸 (@jacksonhinklle) March 3, 2026
Post a Comment
Read more

US-Israeli attack on Iran expands into GLOBAL WAR: EU & UK join, Canada supports, Gulf regimes hit

Geopolitical Economy Report   The US-Israeli war on Iran is expanding into a global conflict. The European Union supports it. The UK is letting Trump use British bases. Germany and France are involved. Canada backs it. Tehran has retaliated, in self-defense, hitting US military bases in Gulf countries. Ben Norton explains. 
Post a Comment
Read more

Billionaires are social distancing in super yachts as tens of millions lose jobs

Everyday, it becomes clearer: the COVID-19 pandemic is hitting poor, working, and marginalized communities the hardest. Millions of workers – especially low-wage retail, food service, hospitality, and care workers – have faced the terrible choice daily between going to work and risking their health, or staying home and risking their paychecks. Many other workers don’t even have that choice, with around 30 million people in the US filing for unemployment in the past six weeks. But billionaires don’t face these same problems. As tens of millions have lost their jobs over the past two months, billionaire wealth soared by a whopping $282 billion between March 18 and April 10, according to a new study from the Institute for Policy Studies.  And while finding enough space to wait out the pandemic is something many struggle with, billionaires have been escaping to their second (or third, or fourth) homes to ride it out in luxury – all while they position themselves to ...
Post a Comment
Read more

A response to misinformation on Nicaragua: it was a coup, not a ‘massacre’

There is so much misinformation in mainstream corporate media about recent events in Nicaragua that it is a pity that Mary Ellsberg’s article for Pulse has added to it with a seemingly leftish critique. Ellsberg claims that recent articles, including from this website, often “ paint a picture of the crisis in Nicaragua that is dangerously misleading. ” Unfortunately, her own article does just that. It looks at the situation entirely from the perspective of those opposing Daniel Ortega’s government while whitewashing their malevolent behavior and downplaying the levels of US support they have relied on. Her piece is an incomplete depiction of what is happening on the ground, ignoring many salient facts that have come to light and which have been outdated by recent events. The following is a brief response to Ellsberg’s main points from someone who lives in Nicaragua and has observed the situation directly and intimately: https://grayzoneproject.com/2018/08/15/a-res...
Post a Comment
Read more

Iran's Next Strike OBLITERATES US Navy & Israel, War Has BEGUN

Danny Haiphong   Prof. Mohammad Marandi joins the show to react to Iran's vow to strike a devastating blow to the heart of Tel Aviv and US Navy as imminent US war approaches. Trump has moved military assets to the region and now Iran has responded by moving its missiles and drones in strike position. Watch until the end for an in-depth analysis of a war that's already begun, and is about to change everything with one fatal move by the US empire.
Post a Comment
Read more

Five reasons a war with Iran will mark the final fall of US empire

globinfo freexchange   1. The nature of war has changed dramatically since the Iraq war, due to technological developments. A ground invasion, especially against Iran, would be catastrophic for the US empire with unpredictable consequences, even if the regime-change mission successfully completed.  2. The Iran allies in the region are still active, despite their losses. This is connected with the first reason in a way because armed groups dispersed in the Middle-East and affiliated with Iran, can lead to an asymmetric, out-of-control conflict to the point where US forces may suddenly find themselves trapped in a wider deadly warzone with no exit. The new, relatively cheap technology of drones and small/middle range missiles, is easily accessible to these groups. The Ansar Allah group in Yemen, already demonstrated their ability to sabotage US military operations. 3. Iran is not Iraq. Not only due to its size and the fact that we live now in a very different period, but also be...
Post a Comment
Read more

Ο βασικός λόγος που ο Τραμπ διστάζει να χτυπήσει το Ιράν

"Μικρά και ασήμαντα" από τον Πίκο Απίκο Ο βασικός λόγος που δεν έγινε η επίθεση στο Ιράν, είναι το γεγονός ότι πρόσφατα, το Ιράν αποχώρησε από το δορυφορικό σύστημα GPS που είναι Αμερικανικό και εντάχθηκε στο Κινεζικό BeiDou. Που σημαίνει ότι οι Αμερικανοί δεν έχουν τη δυνατότητα να σαμποτάρουν τους Ιρανικούς πυραύλους.  Έτσι εξηγείται και το μεγάλο ποσοστό ευστοχίας των Ιρανικών πυραύλων στην τελευταία σύγκρουση με το Ισραήλ, μέσα στο Ισραηλινό έδαφος. Αλλά και το γεγονός ότι πριν λίγες μέρες, οι ίδιοι οι Ισραηλινοί ζήτησαν τη διαμεσολάβηση της Ρωσίας, προκειμένου να αποκλιμακωθεί η ένταση με το Ιράν, αφού Ισραηλινές εφημερίδες και αξιωματούχοι είχαν παραδεχθεί ανοιχτά την παρουσία πρακτόρων της Μοσάντ σε Ιρανικό έδαφος και τον κομβικό τους ρόλο στις πρόσφατες εξεγέρσεις. Οι Αμερικανοί επομένως γνωρίζουν ότι αυτή τη στιγμή οι Ιρανοί έχουν τη δυνατότητα να χτυπήσουν Αμερικανικές βάσεις (όπως απείλησαν ότι θα κάνουν αν ο Τραμπ κάνει πράξη τις απειλές του), χωρίς να μπορούν να ...
Post a Comment
Read more