Κρατικός καπιταλισμός Κίνας VS Δυτικός Νεοφιλελευθερισμός: Μια σύγκρουση για τη διεθνή επιρροή

Ο πρόεδρος Τραμπ έχει να κάνει πολλές δουλειές κατά τη διάρκεια της 10ήμερης περιοδείας του στην Ασία. Στην Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα, επιχείρησε να καθησυχάσει τους νευρικούς συμμάχους ότι οι Η.Π.Α. δεν έχουν παραχωρήσει περιφερειακή κυριαρχία στην Κίνα. Στο Βιετνάμ και τις Φιλιππίνες, πρέπει να επικοινωνήσει την επιδίωξη των ΗΠΑ για εξισορρόπηση της επιρροής της Κίνας στη Νοτιοανατολική Ασία.

Αλλά η πιο σημαντική στάση είναι στο Πεκίνο, όπου βρίσκεται ήδη ο Τράμπ και συναντάται με τον πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ για πρώτη φορά από τότε που ο Κινέζος ηγέτης ανακοίνωσε μια «νέα εποχή» στην παγκόσμια πολιτική στο κεντρικό συμβούλιο του κόμματός του τον Οκτώβριο. Ο Τραμπ θα προσπαθήσει να προβάλει ισχυρές πιέσεις, ζητώντας στενότερη συνεργασία για τη Βόρεια Κορέα και για την επίλυση εμπορικών διαφορών. Αλλά φτάνει σε μια στιγμή που η Κίνα, και όχι οι ΗΠΑ, είναι ο ισχυρότερος παίκτης στην παγκόσμια οικονομία.

Σύμφωνα και με το Time, Το κινεζικό απολυταρχικό-καπιταλιστικό μοντέλο υποτίθεται ότι δεν θα έπρεπε να επιβιώσει σε μια παγκόσμια ελεύθερη αγορά, πόσο μάλλον να ευδοκιμήσει. Μέχρι πριν λίγα χρόνια κυριαρχούσε η κοινή εκτίμηση ότι η Κίνα θα χρειαζόταν σύντομα μια θεμελιώδη πολιτική μεταρρύθμιση, ώστε το κράτος να διατηρήσει τη νομιμότητά του καθώς και ότι δεν θα μπορούσε να διατηρήσει για πολύ ακόμη το κρατικό καπιταλιστικό της σύστημα. Σήμερα, το πολιτικό και οικονομικό σύστημα της Κίνας είναι καλύτερα εξοπλισμένο και ίσως ακόμη πιο βιώσιμο από το αμερικανικό μοντέλο που κυριαρχεί στο από το τέλος του Β Παγκοσμίου Πολέμου.

Ενώ η οικονομία των Η.Π.Α. παραμένει η μεγαλύτερη στον κόσμο, η ικανότητα της Κίνας να χρησιμοποιεί κρατικές εταιρείες διασφαλίζει ότι ο αναδυόμενος γίγαντας είναι σε καλό δρόμο για να ξεπεράσει το ΑΕΠ των ΗΠΑ το 2029, σύμφωνα με το Κέντρο Οικονομικών και Επιχειρηματικών Ερευνών.

Βέβαια, το δολάριο παραμένει το παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα, ένα σημαντικό προνόμιο που πιθανότατα θα διαρκέσει για τα επόμενα χρόνια. Οι πλούσιοι Κινέζοι συνεχίζουν να επενδύουν σε ακίνητα στις ΗΠΑ και να στείλουν τα παιδιά τους στα σχολεία των ΗΠΑ. Αλλά οι πυλώνες της δύναμης των ΗΠΑ - οι στρατιωτικές της συμμαχίες, η εμπορική ηγεσία της και η προθυμία της να προωθήσει τις δυτικές πολιτικές αξίες - διαβρώνονται.

Ταυτόχρονα, οι ηγέτες άλλων αναδυόμενων δυνάμεων - όχι μόνο της Ρωσίας, αλλά και δημοκρατιών όπως η Ινδία και η Τουρκία - ακολουθούν το παράδειγμα της Κίνας στην οικοδόμηση συστημάτων, όπου η κυβέρνηση αναλαμβάνει το εμπόριο, ενώ παράλληλα ενισχύει τον έλεγχο της εγχώριας πολιτικής, του οικονομικού ανταγωνισμού και του ελέγχου των πληροφοριών. Αυτή η διαδικασία έχει ξεκινήσει εδώ και πολλά χρόνια, αλλά η Κίνα έχει τώρα τον ισχυρότερο ηγέτη της εδώ και δεκαετίες και οι ΗΠΑ έχουν τον πιο αδύναμο.

Οι Αμερικανοί και οι Ευρωπαίοι έχουν ποντάρει στο ότι το μακρύ τόξο της ανθρώπινης ανάπτυξης στρέφεται προς τη φιλελεύθερη δημοκρατία. Τι γίνεται όμως αν κάνουν λάθος;

Υπάρχει μια παλιά ιστορία, σύμφωνα με την οποία, κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψης στην Κίνα πριν από αρκετές δεκαετίες, ο οικονομολόγος και φονταμενταλιστής της ελεύθερης αγοράς, Μίλτον Φρίντμαν, επισκέφτηκε μια περιοχή όπου οι εργάτες οικοδομούσαν ένα κανάλι. Όταν ρώτησε τον οικοδεσπότη του γιατί οι εργάτες χρησιμοποιούν φτυάρια και καροτσάκια και όχι σύγχρονο εξοπλισμό όπως τρακτέρ, του απάντησε ότι ο σκοπός του έργου ήταν να δημιουργήσει θέσεις εργασίας. Εάν είναι δουλειές που θέλετε, είπε ο Φρίντμαν, τότε δώστε κουτάλια αντί για φτυάρια.

Οι καιροί έχουν αλλάξει από τότε, αλλά η πραγματικότητα όχι τόσο. Είναι πολύ πιο εύκολο για τον Σι Τζινπίνγκ να καθοδηγεί τους κινέζους αξιωματούχους σε ό,τι αφορά τη δημιουργία και την προστασία θέσεων εργασίας απ 'ό, τι, για παράδειγμα, ήταν για τον Μπαράκ Ομπάμα να πείσει τους Δημοκρατικούς νομοθέτες να διασώσουν την αυτοκινητοβιομηχανία μετά την οικονομική κρίση στις ΗΠΑ. Το Πεκίνο προσφέρει άμεση οικονομική και πολιτική στήριξη στις στρατηγικές βιομηχανίες του, 365 ημέρες το χρόνο, παρέχει άμεση χρηματοδότηση σε στρατηγικούς τομείς, νομοθετεί με αυτά τα κριτήρια, ασχολείται με τη βιομηχανική κατασκοπεία και τις κυβερνοεπιθέσεις έναντι των ξένων ανταγωνιστών.

Αυτό το δίχτυ προστασίας αποδεικνύεται ιδιαίτερα σημαντικό σε μια εποχή όπου οι σημαντικότερες μεταβλητές παγκοσμίως είναι ο ρυθμός και η κλίμακα των τεχνολογικών αλλαγών. Ο αυτοματισμός έχει ήδη αρχίσει να απειλεί τις θέσεις εργασίας στον ανεπτυγμένο κόσμο. Το 87,8% των θέσεων εργασίας στις βιομηχανίες που χάθηκαν στις Η.Π.Α. μεταξύ 2000 και 2010 ήταν το αποτέλεσμα της αυτοματοποίησης και της βελτιωμένης τεχνολογίας, σύμφωνα με μια μελέτη του Πανεπιστημίου Ball State του 2015. Η τεχνολογική εξέλιξη είναι τώρα έτοιμη να εκτοπίσει εκατοντάδες εκατομμύρια εργαζομένους στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Αλλά ο αυστηρός έλεγχος της οικονομίας από την κινεζική κυβέρνηση θα βοηθήσει σίγουρα στην απορρόφηση του σοκ, το οποίο θα έχει μεγαλύτερες επιπτώσεις αλλού.

Παράδειγμα οι τρεις μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες της Κίνας. Η CNOOC, η PetroChina και η Sinopec έχουν επωφεληθεί από τις χρηματοδοτήσεις και τις παροχές ρευστότητας από το κράτος, μέσω κρατικών τραπεζών. Γι’ αυτό και ο χρεωμένος κρατικός γίγαντας της βιοτεχνολογίας, ChemChina, κατάφερε να εξαγοράσει την ελβετική εταιρεία Syngenta και τα περιουσιακά της στοιχεία για 43 δισεκατομμύρια δολάρια, αφού η κινεζική κυβέρνηση κατέστησε σαφές ότι η επισιτιστική ασφάλεια στην Κίνα αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα και ότι το κράτος θα εγγυηθεί χρηματοοικονομικά για την ChemChina, ώστε να συνεισφέρει στη σταθερότητα. Οι ιδιωτικές επιχειρήσεις επωφελούνται επίσης. Η εταιρία τηλεπικοινωνιών Huawei είναι έτοιμη να κυριαρχήσει, ιδιαίτερα στις αναπτυσσόμενες χώρες, χάρη στην πιστωτική γραμμή της Αναπτυξιακής Τράπεζας της Κίνας, η οποία σταθερά υποστηρίζει την πολιτική ατζέντα της κινεζικής κυβέρνησης.

Αλλά οι θέσεις εργασίας και η βιομηχανία δεν είναι οι μόνοι τρόποι, με τους οποίους η Κίνα εξασφαλίζει πολιτική ενότητα και σταθερότητα. Χρησιμοποιεί επίσης την τεχνολογία για να ενισχύει τον πολιτικό έλεγχο από το κυβερνών κόμμα, με τρόπους που οι δυτικές κυβερνήσεις θα ζήλευαν. Σε μια εποχή όπου οι νέες γενιές αλληλεπιδρούν με την κοινωνία κυρίως μέσω smartphones, θα δούμε τεράστια εξουσία σε όσους φορείς ή εταιρείες έχουν τα μέσα να ελέγξουν αυτές τις αλληλεπιδράσεις και τα δεδομένα που παράγουν.

Στη Δύση, οι εταιρείες χρησιμοποιούν αλγόριθμους για να επεκτείνουν την κερδοφορία, στην Κίνα, οι εταιρείες χρησιμοποιούν αλγόριθμους κατόπιν εντολής της κυβέρνησης για να εξασφαλίσουν ότι οι πολίτες παραμένουν εντός των κανόνων της τάξης που ορίζει η πολιτική ηγεσία. Δεν υπάρχει καλύτερο παράδειγμα από αυτό του «συστήματος κοινωνικών πιστώσεων» που αναπτύσσει η Κίνα, ένα σύστημα που επιτρέπει στους κρατικούς υπαλλήλους να εκτιμούν τα οικονομικά δεδομένα ενός ατόμου, τις κοινωνικές διασυνδέσεις, τις καταναλωτικές συνήθειες και το σεβασμό του νόμου για να βεβαιώνουν την «αξιοπιστία» του πολίτη.

Φανταστείτε μια έκθεση που αποκαλύπτει αν έχετε διαπράξει κάποιο έγκλημα, αν απολυθήκατε από μια δουλειά, αν επισκεφθήκατε ανεπιθύμητους ιστότοπους, αν έχετε τη δέουσα κοινωνική συμπεριφορά, αν γράψατε κάτι στο διαδίκτυο που οδήγησε τους διαχειριστές να αμφισβητήσουν την πίστη σας στο κράτος. Σύμφωνα με αυτήν, ένα καλό κοινωνικό αποτέλεσμα θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια προώθηση, μια αύξηση, ένα καλύτερο διαμέρισμα, την είσοδο σε ένα καλό σχολείο, και λοιπά προνόμια. Αντίθετα ένα κακό σκορ θα μπορούσε να σας οδηγήσει σε σωφρονισμό.

Η δυνατότητα εισβολής σε 1.4 δισεκατομμύρια προσωπικές ζωές είναι άνευ προηγουμένου. Δημοσιευμένες πληροφορίες σχετικά με το σχέδιο από το κρατικό συμβούλιο της Κίνας αναφέρουν ότι προορίζεται να προστατεύσει, μεταξύ άλλων, «τη συμπεριφορά που υπονομεύει σοβαρά ... την κανονική κοινωνική τάξη και τα εθνικά συμφέροντα». Ο τελικός σκοπός του σχεδίου, σύμφωνα με κινέζους αξιωματούχους, είναι να «επιτρέψει στους αξιέπαινους να περιπλανηθούν παντού κάτω από τον ουρανό, ενώ ταυτόχρονα να δυσκολέψει τους αναξιόπιστους να κάνουν ένα βήμα». Για τους Δυτικούς είναι μια σοκαριστική κατάχρηση κρατικής εξουσίας και μια αδιανόητη εισβολή στο ιδιωτικό απόρρητο. Στην Κίνα, αυτά είναι τα εργαλεία που οι αξιωματούχοι θα χρησιμοποιήσουν για να δημιουργήσουν μια πιο «αρμονική κοινωνία».

Αλλά οι σημαντικότερες φιλοδοξίες της Κίνας είναι στην τεχνητή νοημοσύνη. Η έρευνα και η αξιοποίηση των τεχνολογικών ανακαλύψεων στο χώρο αυτό απαιτούν απαιτήσουν το είδος του σχεδιασμού και της επένδυσης που οι Η.Π.Α. έκαναν για το διάστημα και για να φτάσουν στο φεγγάρι. Ωστόσο, η κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει αναθέσει τον τομέα αυτόν, καθώς και της ευρύτερης καινοτομίας στην Silicon Valley. Αντίθετα η Κινεζική τον έχει αναλάβει η ίδια.

Βέβαια, μπορεί το σύστημα της Κίνας να είναι σε θέση να αντέξει τους κραδασμούς του σημερινού κόσμου, οι πολίτες της όμως που ζουν σε αυτό, υφίστανται πολιτική καταπίεση και αδικία σε όλα τα επίπεδα. Επίσης, καθώς οι εταιρείες στην Κίνα αγωνίζονται με το χρέος, η ικανότητα του κράτους να τις διασώσει δεν είναι ανεξάντλητη. Όπως δεν είναι ανεξάντλητη και η ικανότητα ελέγχου των πολιτών της και η αποφυγή κοινωνικών αναταραχών. Ωστόσο, στο εγγύς μέλλον, η Κίνα είναι πιθανό να παραμείνει ισχυρή και σταθερή. Η διεθνής παρουσία της θα συνεχίσει να αυξάνεται.

Τον Οκτώβριο, ο Σι Τζινπίνγκ δήλωσε ότι ήρθε η ώρα η Κίνα να «γίνει το επίκεντρο του κόσμου». Σε αυτόν τον κατακερματισμένο κόσμο, καμία κυβέρνηση δεν θα έχει τη διεθνή επιρροή που απαιτείται για να συνεχίσει να καθορίζει τους πολιτικούς και οικονομικούς κανόνες που διέπουν το παγκόσμιο σύστημα. Αλλά εάν έπρεπε να στοιχηματίσετε σε μια χώρα που είναι στη καλύτερη θέση σήμερα για να επεκτείνει την επιρροή της με τους εταίρους και τους αντιπάλους, δεν θα ήταν συνετό να ποντάρετε στις Η.Π.Α. Το έξυπνο για υψηλή απόδοση των χρημάτων σας μάλλον θα ήτανε να ποντάρετε στην Κίνα.

Πηγή:

http://tvxs.gr/news/kosmos/kratikos-kapitalismos-kinas-vs-dytikos-neofileytherismos-poios-tha-nikisei